در گذشته نه چندان دور زنجان یکی از مراکز مهم صنعتی ایران به شمار می رفت و کارگاه های اسلحه سازی فراوانی در آن دایر بوده است. ولی به دلایل عدیده سیاسی، اجتماعی این کارگاه ها رو به اضمحلال نهاد. چاقوی زنجان با ورود چاقوهای ماشینی از کشور های آلمان، ژاپن و ... دچار رکود شد و می رفت که به ورطه خاموشی بیافتد. ولی با همت استادکاران چاقوساز، این هنر - صنعت با وجود مشکلات فراوان به حیات خود ادامه داد و پیشرفت کرد و اکنون شاهد تولید چاقو های ضد زنگ در استان هستیم.
به طور کلی می توان چاقوی زنجان را از نظر جنس تیغه به دو دسته تقسیم کرد:
1- چاقو های استیل که در مقابل زنگ زدگی مقاوم اند که مخصوص مصارف خانگی هستند؛
2- چاقو های فولادی که به دلیل ذات مستحکم فولاد دارای مقاومت بالایی هستد.
دسته چاقوها معمولا از جنس شاخ حیوانات به ویژه گوزن ساخته می شوند.
ظرافت چاقوی زنجان به دلیل استفاده از مصالح مرغوب و همچنین شکیل بودن از جهت فرم، تناسب منطقی در ابعاد تیغه و دسته و غلاف آن می باشد که همگی نشانه تبهر و زبردستی صنعتگران چاقوساز زنجانی می باشد.
از انواع چاقو های متداول می توان به چاقوی فنری یا قلمتراش، چاقوی ضامن دار، چاقوی شکاری، چاقوی صحرایی، شمشیر، کارد آشپزخانه، دشنه، قداره و قند شکن که هر کدام به شکل ها و طرح ها و انواع دسته های مختلف تولید می شوند.
از معروف ترین استادان این رشته می توان به استاد حسین فرجیان اشره کرد که سالیان دراز عمر خود را در راه تولید این صنعت دستی صرف نموده اند. همچنین استاد هادی کوهساری، استاد اشرف، استاد حسن فاروسی، استاد علی ایرانی و ... هنرمندان و صنعت گرانی هستند که از دیر باز به فعالیت هنری - صنعتی می پردازند. در اینجا باید از استاد یحیی اولین چاقو ساز زنجانی که حدود 90 سال پیش می زیسته است اشاره نمود.
